ابزارهای تست سرعت دو چیز می‌دهند: یک نمره و یک فهرست زمان‌ها. نمره برای مقایسه‌ی قبل و بعد خوب است، ولی عیب را نشان نمی‌دهد. چیزی که باید بخوانید زمان‌هاست: سرور چقدر طول کشید تا جواب بدهد (TTFB)، محتوای اصلی کی دیده شد (LCP)، و صفحه چند مگابایت و چند درخواست بود. برای سایت روی هاست ایران یک نکته‌ی مهم هست: این ابزارها از خارج تست می‌کنند و عددشان برای بازدیدکننده‌ی ایرانی شما واقعی نیست.
ابزارها
| ابزار | از کجا تست میکند | نقطه‌ی قوت |
|---|---|---|
| PageSpeed Insights | سرورهای گوگل | داده‌ی کاربران واقعی (اگر باشد) و پیشنهادهای دقیق |
| GTmetrix | پیشفرض کانادا؛ مکان‌های دیگر با حساب کاربری | نمودار Waterfall و تاریخچه |
| WebPageTest | ده‌ها مکان، قابل انتخاب | دقیق‌ترین؛ تست تکراری و مقایسه |
| ابزار توسعه‌ی مرورگر (F12، زبانه‌ی Network) | اینترنت خودتان | واقعی‌ترین عدد برای مخاطب ایرانی |
تست از خارج و سایت ایرانی
وقتی سایت روی سرور ایران است و ابزار از کانادا یا آمریکا تست میکند، فاصله‌ی شبکه به همه‌ی زمان‌ها اضافه می‌شود و عدد TTFB چند برابر چیزی است که کاربر تهرانی می‌بیند. برعکسش هم هست: سایتی روی سرور خارج، در این ابزارها عالی است و برای کاربر ایرانی کند.
- برای TTFB و زمان بار شدن، به تست از اینترنت خودتان (زبانه‌ی Network مرورگر) بیشتر اعتماد کنید.
- از ابزارهای خارجی برای بخش‌هایی استفاده کنید که به مکان وابسته نیست: حجم صفحه، تعداد درخواست‌ها، تصاویر بهینه‌نشده، اسکریپتهای مسدودکننده.
- همیشه با شرایط یکسان مقایسه کنید: همان ابزار، همان مکان، همان صفحه.
عددهایی که باید بخوانید
| عدد | معنی | خوب | اگر بد است |
|---|---|---|---|
| TTFB | زمان تا اولین بایت پاسخ سرور | زیر ۶۰۰ میلی‌ثانیه (از نزدیک سرور، زیر ۲۰۰) | کش، هاست، دیتابیس (TTFB) |
| LCP | نمایش محتوای اصلی | زیر ۲٫۵ ثانیه | تصویر اصلی، TTFB |
| CLS | پرش عناصر | زیر ۰٫۱ | ابعاد تصویر، فونت، بنر |
| TBT (در تست آزمایشگاهی) | مدت قفل بودن صفحه با JavaScript | زیر ۲۰۰ میلی‌ثانیه | اسکریپتهای سنگین |
| حجم کل صفحه | همه‌ی فایل‌ها | زیر ۲ مگابایت | تصاویر، فونت‌ها، ویدیو |
| تعداد درخواست | تعداد فایل‌ها | زیر ۸۰ | افزونه‌ها و اسکریپتهای جانبی |
(Core Web Vitals)
Waterfall
نمودار Waterfall هر فایل را یک نوار نشان میدهد: از کی شروع شده و چقدر طول کشیده. چهار چیز را در آن پیدا کنید:
| چه می‌بینید | معنی |
|---|---|
| نوار اول (خود صفحه) بلند است | سرور دیر جواب داده؛ مشکل TTFB |
| چند نوار خیلی بلند از دامنه‌های دیگر | فونت، اسکریپت یا ابزار بیرونی کند است |
| نوارهای قرمز یا کد ۴۰۴ | فایل‌هایی که وجود ندارند و بی‌دلیل درخواست می‌شوند |
| یک فایل چندمگابایتی | تصویر یا ویدیوی بهینه‌نشده |
ستون دامنه را هم ببینید. هر دامنه‌ی بیرونی (فونت گوگل، reCAPTCHA، کتابخانه‌ها) یک وابستگی است که از ایران ممکن است کند یا بسته باشد. (وابستگی‌های خارجی سایت)
کدام پیشنهادها مهم‌اند؟
| پیشنهاد PageSpeed | اهمیت | راه |
|---|---|---|
| Reduce initial server response time | بالا | کش صفحه (LiteSpeed Cache) |
| Properly size images / next-gen formats | بالا | بهینه‌سازی تصاویر |
| Eliminate render-blocking resources | متوسط | تأخیر JS؛ با احتیاط |
| Reduce unused JavaScript / CSS | متوسط | حذف افزونه‌ی اضافه؛ قالب سبک‌تر |
| Reduce the impact of third-party code | بالا برای سایت ایرانی | حذف یا محلی کردن |
| Serve static assets with efficient cache policy | کم تا متوسط | کش مرورگر |
| Avoid an excessive DOM size | متوسط | صفحه‌ساز سبک‌تر؛ بخش‌های کمتر |
| Minify CSS / JS | کم | یک کلید در افزونه‌ی کش |
برای سبز کردن آخرین هشدارهای کم‌اهمیت، سایت را خراب نکنید. ادغام و تأخیر تهاجمی فایل‌ها بیشتر از سودش دردسر دارد.
روش درست تست
- صفحه‌ی اصلی، یک صفحه‌ی داخلی پربازدید و یک صفحه‌ی محصول یا مقاله را جدا تست کنید.
- هر تست را دو سه بار تکرار کنید. بار اول معمولاً کش خالی است.
- تست موبایل را ملاک بگیرید.
- عددها را یادداشت کنید، یک تغییر بدهید، دوباره تست کنید. چند تغییر همزمان یعنی نمی‌فهمید کدام اثر داشت.
- وقتی خودتان در پیشخوان وارد شده‌اید، سایت برایتان کش نمی‌شود. در پنجره‌ی ناشناس تست کنید.
تست از اینترنت خودتان
در کروم F12 را بزنید، زبانه‌ی Network، تیک Disable cache، و صفحه را تازه کنید. روی اولین ردیف (خود صفحه) بزنید و زبانه‌ی Timing را ببینید: Waiting for server response همان TTFB است. پایین صفحه، تعداد درخواست‌ها، حجم و زمان کل نوشته شده.
نمره پایین است ولی سایت سریع به نظر می‌رسد
عادی است. نمرهی Lighthouse روی یک گوشی میان‌رده‌ی شبیه‌سازی‌شده با اینترنت کند حساب می‌شود و سخت‌گیر است. اگر عددهای واقعی (TTFB و LCP از اینترنت مخاطب شما) خوب است، نمرهی ۶۰ یا ۷۰ نگران‌کننده نیست. (چرا وردپرس کند است، افزایش سرعت وردپرس)
سوال‌های رایج
هر بار نمره فرق میکند.
نوسان چندنمرهای طبیعی است: بار سرور، شبکه و اسکریپتهای بیرونی هر بار کمی فرق دارند. میانگین چند تست را ببینید.
GTmetrix نمرهی A میدهد و PageSpeed نمرهی پایین.
GTmetrix پیشفرض دسکتاپ با اینترنت سریع تست میکند و PageSpeed موبایل با اینترنت کند.
چه نمره‌ای کافی است؟
هدف را عدد نگذارید. هدف: TTFB کم، LCP زیر ۲٫۵ ثانیه برای مخاطب واقعی، و صفحه‌ی زیر دو مگابایت.
