اگر سایت روی یک اینترنت باز می‌شود و روی اینترنت دیگر نه، یکی از احتمال‌ها اختلاف مسیر IPv4 و IPv6 است؛ اما تفاوت اینترنت ثابت و موبایل به‌تنهایی خرابی AAAA را ثابت نمی‌کند. رکورد A آدرس IPv4 و رکورد AAAA آدرس IPv6 را اعلام می‌کند. باید پاسخ DNS، توان IPv6 دستگاه و پاسخ HTTPS هر مسیر را جدا مقایسه کنید.
هدف این راهنما تشخیص بدون حذف رکورد یا خاموش‌کردن IPv6 است. اگر اصلاً نام پیدا نمی‌شود، مسیر تشخیص NXDOMAIN مناسب‌تر است؛ اگر Resolver با شکست پاسخ می‌دهد، راهنمای SERVFAIL را ببینید.
۱. نشانه‌ها را قابل مقایسه ثبت کنید
- URL دقیق و زمان خطا را نگه دارید؛
wwwرا با نام اصلی یکی نگیرید. - متن خطا را بنویسید: پیدا نشدن نام، timeout، خطای گواهی و پاسخ HTTP مثل ۴۰۳ علت یکسانی ندارند.
- روی دو اینترنت، همان URL و در صورت امکان همان دستگاه را مقایسه کنید. تغییر هم‌زمان دستگاه، VPN، مرورگر و شبکه نتیجه را مبهم می‌کند.
- ثبت کنید DNS خصوصی مرورگر یا VPN فعال است؛ برای آزمایش، حفاظت سازمانی را خاموش یا دور نزنید.
مرورگرهای دوپشته ممکن است با راهبردهایی مانند Happy Eyeballs میان مسیرهای آدرس انتخاب یا رقابت ایجاد کنند. بنابراین «در مرورگر من باز شد» ثابت نمی‌کند هر دو خانواده سالم‌اند؛ در مقابل، یک اتصال ناموفق هم علت را خودکار به DNS نسبت نمی‌دهد.
۲. A و AAAA را جدا بخوانید
- در ابزار رسمی Google Public DNS نام عمومی دقیق را وارد کنید. نام داخلی سازمان یا دادهٔ خصوصی را به سرویس عمومی نفرستید.
- ابتدا نوع A را انتخاب و نتیجه را ثبت کنید؛ سپس برای همان نام AAAA را بخوانید.
- هم Status و هم نوع و نام پاسخ را ببینید. وجود جواب A دربارهٔ AAAA قضاوتی نمی‌کند.
- اگر CNAME دیده می‌شود، مقصد نام مستعار و پاسخ نهایی را هم در نظر بگیرید؛ یک دامنه می‌تواند چند آدرس داشته باشد.
این دو تصویر واقعی از دامنهٔ عمومی example.com هستند. در زمان ثبت، A و AAAA هر دو با NOERROR پاسخ داشتند؛ نوع عددی A برابر ۱ و AAAA برابر ۲۸ است. این عکس‌ها وجود رکورد را نشان می‌دهند، نه آزمون دسترسی HTTPS از همهٔ شبکه‌ها. برای کار با ابزار ویندوز، راهنمای nslookup را ببینید.
۳. مقصد هر خانواده را با سرویس مورد انتظار تطبیق دهید
اگر A به هاست جدید و AAAA به مقصد قدیمی اشاره کند، بعضی کاربران ممکن است محتوای متفاوت یا گواهی دیگری ببینند. این یک احتمال قابل بررسی است؛ قبل از نتیجه‌گیری، IPهای پاسخ را با اطلاعات معتبر ارائه‌دهنده تطبیق دهید. آدرس IPv6 را از روی شباهتِ ظاهری به IPv4 نسازید.
اگر CDN فعال است، دیدن آدرس IPv6 لبه الزاماً به معنی IPv6 بودن سرور اصلی نیست. CDN می‌تواند مسیر کاربر تا لبه و مسیر لبه تا Origin را با خانواده‌های متفاوت برقرار کند. به همین دلیل AAAA عمومیِ تولیدشده توسط CDN را با رکورد دستیِ مقصد هاست یکی نگیرید؛ مرجع مدیریت DNS و تنظیم واقعی سرویس تعیین‌کننده‌اند.
۴. درخواست HTTPS را برای هر خانواده جدا اجرا کنید
در PowerShell ویندوز از curl.exe استفاده کنید؛ در لینوکس و مک نام اجرایی معمولاً curl است. مثال عمومی زیر به example.com درخواست HEAD می‌فرستد؛ برای سایت خود فقط نام و مسیر عمومیِ مجاز را جایگزین کنید.
curl.exe -4 --head --silent --show-error --connect-timeout 8 --max-time 20 --write-out "\nremote_ip=%{remote_ip}\nhttp_code=%{http_code}\n" "https://example.com/"
curl.exe -6 --head --silent --show-error --connect-timeout 8 --max-time 20 --write-out "\nremote_ip=%{remote_ip}\nhttp_code=%{http_code}\n" "https://example.com/"گزینهٔ -4 مسیر IPv4 و -6 مسیر IPv6 را برای اتصال ابزار درخواست می‌کند؛ رفتار در حضور پراکسی هم باید جدا کنترل شود. تعریف گزینه‌ها در مرجع رسمی curl آمده است. خطای HEAD در یک برنامه را بدون بررسی، به شکست کل سایت تعمیم ندهید.
| نتیجه | برداشت بعدی |
|---|---|
| هر دو خانواده متصل می‌شوند | نام، مقصد، گواهی و کد HTTP را مقایسه کنید؛ خطای برنامه یا یک شبکه هنوز ممکن است. |
| IPv4 موفق، IPv6 ناموفق | هم توان IPv6 شبکهٔ آزمایش و هم مقصد AAAA بررسی شوند؛ هنوز خراب‌بودن سرور اثبات نشده است. |
| IPv6 وصل می‌شود ولی صفحه/گواهی متفاوت است | میزبان مجازی و استقرارِ مقصد IPv6 با مسیر IPv4 تطبیق داده شوند. |
| هر دو ناموفق‌اند | خطای مشترک نام، شبکه، پراکسی، TLS یا سرویس را پیش از تمرکز روی AAAA بررسی کنید. |
۵. محدودیت آزمون واقعی این آموزش
در آزمایش ثبت‌شده با curl نسخهٔ ۷٫۷۹٫۱ روی ویندوز، پرس‌وجوی عمومی example.com هم A و هم AAAA داشت. اتصال اجباری IPv4 پاسخ HTTP ۲۰۰ و وضعیت خروج صفر گرفت؛ اتصال اجباری IPv6 با وضعیت خروج ۷ و http_code=000 برقرار نشد.
از این نتیجه خرابی IPv6 سایت example.com را نتیجه نمی‌گیریم. دسترسی IPv6ِ قابل اتکا در این محیط تأیید نشده بود و آزمون مستقل از یک شبکهٔ دارای IPv6 سالم اجرا نشده است. این دقیقاً نشان می‌دهد وجود AAAA و توان دسترسی به آن دو موضوع جدا هستند. اعداد خروجی، نمونهٔ واقعی همان اجرا هستند و برای هر شبکه انتظار یکسان ایجاد نمی‌کنند.
۶. قبل از حذف AAAA چه چیزهایی باید روشن باشد؟
حذف سریع AAAA ممکن است نشانه را برای بخشی از کاربران پنهان کند و هم‌زمان مسیر موردنیاز دیگران یا رفتار CDN را تغییر دهد. ابتدا مشخص کنید رکورد دستی است یا سرویس آن را تولید می‌کند، مقصد هنوز متعلق به شماست یا نه و آیا سرویس روی IPv6 برای همان نام و HTTPS آماده است.
- اگر یک رکوردِ قدیمی ثابت شد، اصلاح محدودِ همان نام با مسئول DNS و طرح بازگشت آماده شود.
- اگر آدرس درست است ولی اتصال برقرار نمی‌شود، listener، مسیر شبکه و سیاست دسترسی توسط مسئول سرور بررسی شوند؛ اینجا فرمان تغییر فایروال یا خاموش‌کردن IPv6 ارائه نمی‌شود.
- اگر خطا مربوط به گواهی یا پاسخ برنامه است، درست‌بودن TCP به‌تنهایی کافی نیست؛ میزبان و استقرار همان مسیر بررسی شوند.
- قبل از تغییر مجاز، مقدار قبلی و TTL ثبت و بعد از آن نتیجهٔ هر دو خانواده دوباره اندازه‌گیری شود.
راهنمای رکوردهای Zone Editor محل مشاهدهٔ نوع رکورد را نشان می‌دهد و راهنمای TTL برای تفسیر ماندگاری پاسخ کمک می‌کند. برای گرفتن عکس یا آزمایش این آموزش، AAAA ساخته یا حذف نشده است.
۷. چرا این اختلاف می‌تواند روی SSL هم اثر بگذارد؟
صادرکنندهٔ گواهی ممکن است مسیر اعتبارسنجی متفاوتی از مرورگر شما انتخاب کند. راهنمای IPv6 در Let’s Encrypt توضیح می‌دهد که وجود AAAA در اعتبارسنجی اهمیت دارد و بازگشت به IPv4 برای همهٔ نوع خطاها یکسان نیست. موفقیت یک مرورگر، موفقیت بررسی دامنه توسط CA را تضمین نمی‌کند.
در تیکت پشتیبانی، نام، زمان، پاسخ A/AAAA، نتیجهٔ هر فرمان، متن خطا و وضعیت آزمون از شبکهٔ دارای IPv6 را بفرستید. نگویید «اینترنت موبایل خراب است» یا «همهٔ IPv6ها را حذف کنید» مگر شواهد محدود به همان علت باشد.
۸. پرسش‌های رایج
نبود AAAA یعنی سایت حتماً خراب است؟
خیر. یک سایت می‌تواند فقط IPv4 داشته باشد. مسئلهٔ این راهنما، اعلام و استفاده از مسیری است که باید جدا بررسی شود؛ AAAA را از روی حدس نسازید.
وقتی با VPN باز می‌شود، علت حتماً IPv6 است؟
خیر. VPN می‌تواند DNS، مسیر، IP خروجی و سیاست دسترسی را هم‌زمان تغییر دهد. برای اثبات، خانوادهٔ اتصال و مقصد را جدا اندازه بگیرید.
